معنا را در جاى ديگر تذكر داده و مىفرمايد : « وَلا تَتَّبِعِ الْهَوى فَيُضِلَّكَ عَنْ سَبِيلِ اللَّه إِنَّ الَّذِينَ يَضِلُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّه لَهُمْ عَذابٌ شَدِيدٌ بِما نَسُوا يَوْمَ الْحِسابِ » « 1 » . و باز به همين جهت است كه مىبينم راسخين در علم از تاويل كردن آيات خدا به صورتى كه مخالف رضاى او باشد خوددارى مىكنند و در خاتمه گفتار خود به اين معنا اشاره نموده و عرضه مىدارند : * ( « رَبَّنا إِنَّكَ جامِعُ النَّاسِ لِيَوْمٍ لا رَيْبَ فِيه إِنَّ اللَّه لا يُخْلِفُ الْمِيعادَ » ) * . 2 - ام الكتاب بودن آيات محكم چه معنا دارد ؟ جمعى از مفسرين گفته‌اند « ام الكتاب » بودن « محكمات » به اين معنا است كه « محكمات » اصل در كتاب است ، و قواعد دين و اركان آن مبتنى بر آن اصل است ، كه بايد به آن ايمان آورد ، و عمل كرد ، و دين هم عبارت است از همين دو اصل اعتقاد و عمل ، بخلاف آيات متشابه كه چون مقصود از آنها معلوم نيست ، و مدلول آنها متشابه و متزلزل است ، نمىشود به آنها عمل كرد ، بلكه تنها بايد نسبت به آنها ايمان آورد . و خواننده عزيز توجه نمود كه اين توجيه ، لازمه بعضى از اقوال گذشته است ، يكى از آنها قولى بود كه متشابه را از اين جهت متشابه مىدانست كه مشتمل بر تاويلى است كه دسترسى به فهم آن نيست . يكى ديگر ، آن قولى بود كه متشابه را از اين جهت متشابه مىدانست كه در ابتدا مشتبه است ، و الفاظش چند پهلو است ، ولى چنان نيست كه معنايش تا حدودى و يا كاملا فهميده نشود ، بلكه با رجوع به عقل يا لغت يا طريقه عقلايى به فهم آن دسترسى هست ، و موقعى كه بررسى نشده بايد بدان ايمان داشت ، و عجولانه انكارش نكرد . بعضى ديگر گفته‌اند : « ام الكتاب » بودن محكمات اين است كه متشابهات را بايد به آنها ارجاع داد ، آن گاه در معناى اين ارجاع اختلاف كرده‌اند . ظاهر كلام بعضى از آنان اين است كه مرادش از اين رجوع اين است كه در مورد متشابهات تنها بايد به محكمات عمل نموده ، و نسبت به متشابهات اكتفاء به ايمان كرد ،

--> ( 1 ) پيروى هوا مكن كه تو را از راه خدا گمراه كند ، البته كسانى كه از راه خدا گمراه مىشوند عذاب شديد دارند ، بدان جهت كه روز حساب را از ياد بردند ، سوره ص آيه 26 .